Meclisin Açılışından Dünya Çocuklarına: 23 Nisan’ın Tarihi

Aynı yıl kabul edilen “23 Nisan’ın Milli Bayram Addine Dair Kanun” ile yeni kurulan devletin ilk resmi bayramı ilan edilmiş oldu.

Sadece iki maddeden oluşan bu kanunun ilk maddesinde, “Türkiye Büyük Millet Meclisinin ilk yevmi küşadı olan 23 Nisan günü milli bayramdır.” ifadesi yer alırken, ikinci maddede kanunun yürütülmesinden Meclis’in sorumlu olduğu belirtiliyordu. Bu karar, 2 Mayıs 1921 tarihli ve 13 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak resmiyet kazandı.

1921’den itibaren yapılan 23 Nisan kutlamalarında çocukların ön planda yer almaya başladığı dikkat çekti. Bu yaklaşım, ilerleyen yıllarda daha da anlam kazandı. Mustafa Kemal Atatürk, 23 Nisan’ı 1929 yılından itibaren çocuklara armağan etti ve böylece bayram ilk kez aynı yıl “Çocuk Bayramı” olarak kutlandı.

Öte yandan, saltanatın kaldırıldığı 1 Kasım 1922 tarihi bir dönem “Milli Hakimiyet Bayramı” olarak anıldı ve Meclis’in açılış yıl dönümleri bu kapsamda kutlandı. Ancak zamanla 1 Kasım’ın bu özelliği geri planda kaldı.

23 Nisan’ın statüsü, 27 Mayıs 1935’te çıkarılan Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanun ile “Ulusal Egemenlik Bayramı” olarak yeniden tanımlandı. Kanunun ilgili maddesinde bayramın 22 Nisan öğleden sonra başlayıp 23 Nisan boyunca devam ettiği ifade edildi.

Atatürk, görev süresi boyunca her yıl 23 Nisan haftasında çocukları makamında ağırladı. Bu gelenek zamanla devlet yöneticileri arasında da yaygınlaştı ve çocukların temsili olarak makam koltuklarına oturması şeklinde sembolik bir uygulamaya dönüştü.

1981 tarihli Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanun’da, 20 Nisan 1983’te yapılan değişiklikle bayramın adı “Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı” olarak güncellendi.

1979 yılında altı ülkenin katılımıyla uluslararası bir boyut kazanan 23 Nisan kutlamaları, sonraki yıllarda dünyanın pek çok ülkesinden çocukların Türkiye’ye gelmesiyle daha geniş bir anlam taşıdı. Türkiye, çocuklara bayram armağan eden ve bu bayramı uluslararası düzeyde paylaşan ilk ülke olarak öne çıktı.

Meclis arşivlerinde yer alan belgeler, 23 Nisan’ın tarihsel sürecine ışık tutuyor. Bu belgeler arasında, Meclis’in açılışının 23 Nisan Cuma günü cuma namazının ardından Kur’an-ı Kerim tilaveti, dualar ve törenlerle gerçekleştirileceğini duyuran beyanname de bulunuyor. Aynı metinde, bu törenlerin ülke genelinde eş zamanlı yapılması gerektiği vurgulanıyor.

Ayrıca Meclis’in açılışından sonraki ilk toplantıda Mustafa Kemal Paşa’nın yaptığı kapsamlı konuşma ve yasama ile yürütme yetkisinin millet adına Meclis tarafından kullanılmasına ilişkin önerisinin kabul edildiğine dair Anadolu Ajansı tarafından telgrafla geçilen haber metni de arşivde yer alan önemli belgeler arasında bulunuyor.