Türkiye'de Sigara İçin Yolun Sonu: 41 Maddelik Yasa Teklifi Hazır

Türkiye, halk sağlığı tarihinin en kapsamlı tütünle mücadele paketine hazırlanıyor. Hükümet tarafından Avrupa Birliği'nin "2040'ta tütünsüz nesil" hedefiyle uyumlu hazırlanan ve Sağlık Bakanlığı'nca desteklenen 41 maddelik yasa teklifi taslağının yakında TBMM'ye sunulması bekleniyor.

Türkiye Gazetesi’nde yer alan habere göre; Tütün tüketim alışkanlıklarını kökten değiştirmesi beklenen taslağın en radikal maddesi, 1 Ocak 2040 itibarıyla tütün ürünlerinin satışının tamamen yasaklanması. Sosyal hayat alanlarındaki özgürlükleri halk sağlığı lehine yeniden düzenleyen teklif, özellikle yeme-içme sektörüne yönelik getirdiği sert kısıtlamalarla dikkat çekiyor.

Buna göre;

Açık alan yasağı: Restoran, kafe ve pastanelerin açık alanlarında artık sigara içilemeyecek.

Servis yok: İşletmelerde toplam alanın yalnızca yüzde 10'u ile sınırlı özel "içme alanları" oluşturulabilecek. Ancak bu bölümlere garson giremeyecek, yiyecek ve içecek servisi yapılamayacak. Bu düzenleme ile pasif içiciliğin sıfıra indirilmesi hedefleniyor.

Kredi kartı ile satış: Sigara satışında kayıt dışılığı ve çocukların erişimini engellemek için nakit ödeme kaldırılıyor. Satışlar yalnızca kimlik/yaş doğrulaması yapan elektronik sistemler üzerinden gerçekleştirilecek.

Satış Ve Tüketime Yasak

Taslağın nihai hedefi ise tütünsüz bir Türkiye'ye geçiş yapmak. Bu sebeple 1 Ocak 2040'tan itibaren elektronik sigaralar, ısıtılmış tütün ürünleri ve her türlü nikotin cihazı dahil olmak üzere tüm tütün ürünlerinin üretimi, satışı ve tüketimi tamamen yasaklanacak. Bu tarihten sonra tütün ticareti yapmaya devam edenleri ise 1 milyon ile 5 milyon TL arasında değişen ağır adli para cezaları bekliyor.

İhlalin Faturası Ağır

Yasa teklifi sadece yasakları değil, caydırıcı yaptırımları da beraberinde getiriyor. Çocuklara tütün ürünü satanlara 1 yıla kadar hapis cezası öngörülürken, yasak alanlarda sigara içen vatandaşlara 5 bin TL idari para cezası kesilecek. Kurallara uymayan işletmeler ise 50 bin TL'den başlayan cezaların yanı sıra kademeli kapatma cezalarıyla karşı karşıya kalacak.

Uzmanlar Ne Diyor? Sigarayı Keşke 2035'te Bitirseler

2040 yılında tüm tütün ürünlerinin yasaklanması hedefini değerlendiren Sağlık Bilimleri Üniversitesi Bulaşıcı Olmayan Hastalıklar ve Risk Faktörlerinin Önlenmesi, Kontrolü ve Yönetimi Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Toker Ergüder şunları söyledi:

"Artık dünyada giderek daha fazla ülke, tütün ve nikotin ürünlerinin yol açtığı son derece yüksek sağlık ve ekonomik maliyetleri nedeniyle bu tür "oyunun sonu (endgame)" hedeflerini gündemlerine almaya başladı. Yüksek vergiler ve reklam yasaklarıyla tüketimi düşürmeyi hedefleyen ülkeler, yeni aşamada belirli doğum tarihlerine göre satış yasağı gibi uygulamaları devreye sokuyor. Daha iddialı bir perspektifle hedef yılın 2035 olarak belirlenmesi de ayrıca değerlendirilebilirdi"

Kanun Var Ama Uygulama Yok

Göğüs Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Nazmi Bilir: Bütün dünyada tobaccofree (tütünsüz) olarak adlandırılan bir akım var. Avrupa ve Amerika birçok ülke "smokefree" (sigarasız) denilen dönemi geçti. Ülkelerini sadece dumandan değil tütünden de temizlemek için yeni bir hedef belirlediler. Bizdeki yasa taslağının da bu yaklaşımdan etkilenmiş olacağını düşünüyorum. Ancak biz henüz Smokefree dönemine bile geçemedik. Mevcut kanunlarımızda bu var ama uygulamada henüz yok.