YKS Başvurularında Dikkat Çeken Düşüş: Gençler Üniversiteye Gitmekten Vazgeçiyor

Üniversite hayali kuran milyonlarca adayın gireceği Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) için başvuru sayıları açıklandı. Bu yıl sınava 2 milyon 425 bin 560 aday başvurdu. Son üç yıldır düşüş eğiliminde olan başvuru sayıları, 2026 itibarıyla yeniden 2020 seviyelerine geriledi.

Türkiye Gazetesi'nde yer alan habere göre, eğitim uzmanı Salim Ünsal, YKS başvuru verilerini Türkiye Gazetesi’nden Mahmut Özay’a değerlendirdi. Ünsal, başvuru sayılarındaki değişimin son yıllarda eğitim politikaları ve sosyal gelişmelerle yakından ilişkili olduğunu söyledi.

Barajın kaldırılması başvuruları artırmıştı

Ünsal’a göre başvuru sayılarındaki en önemli kırılma noktalarından biri 2022 yılında YKS puan barajlarının kaldırılması oldu.

2021 yılında baraj uygulaması devam ederken başvuru sayısı yaklaşık 2,6 milyon civarındaydı. Barajın kaldırılmasının ardından 2022’de bu sayı yaklaşık 635 bin artarak 3,2 milyona çıktı. Uzmanlar bu yükselişte barajın kaldırılmasının yarattığı motivasyonun etkili olduğunu belirtiyor.

Deprem yılı başvurularda rekor getirdi

2023 yılında yaşanan ve “asrın felaketi” olarak nitelendirilen depremlerin ardından deprem bölgesindeki 11 ilde adaylardan sınav ücretinin alınmaması kararı verildi.

Bu uygulama sonucunda YKS tarihinde ilk kez 3 milyon 527 bin başvuru ile rekor kırıldı. Ancak bu zirvenin ardından başvuru sayıları yeniden düşüşe geçti. Aday sayısı önce 3,1 milyona, ardından 2,5 milyon seviyesine geriledi. 2026 itibarıyla ise rakamlar yeniden 2020 seviyelerine döndü.

Mezuniyet sonrası istihdam sorunu etkili

Uzmanlara göre üniversite sınavına başvuru sayısını belirleyen birçok faktör bulunuyor. Akademik eğitime ve üniversite diplomasına duyulan ihtiyaç başlıca etkenler arasında yer alıyor.

Bunun yanında alternatif eğitim ve kariyer yollarının ortaya çıkması, genç nüfusun azalması, üniversite kontenjanları ve ekonomik şartlar da başvuru sayılarını doğrudan etkiliyor.

Son yıllarda özellikle eğitim, barınma ve beslenme giderlerindeki artış ile mezuniyet sonrası iş bulma sürecindeki zorluklar, gençlerin üniversite tercihlerinde belirleyici faktörler arasında gösteriliyor.

Adayların yüzde 70’i mezunlardan oluşuyor

Başvuru dağılımı da dikkat çekici bir tablo ortaya koyuyor.

Adayların yaklaşık yüzde 30’u ilk kez sınava girecek son sınıf öğrencilerinden, yüzde 70’i ise daha önce sınava girmiş mezun adaylardan oluşuyor. Uzmanlara göre her yıl ortalama 800 ila 900 bin son sınıf öğrencisi sınav havuzuna ilk kez katılıyor. Ancak toplam başvuru sayısını belirleyen asıl grup mezun adaylar oluyor.

Kontenjanlarda düşüş beklentisi

Üniversite kontenjanlarının da tablo üzerinde etkili olduğu ifade ediliyor. Geçen yıl kontenjanların yaklaşık 190 bin azaltılması, mezun aday sayısının artmasına yol açabilecek bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Uzmanlar kontenjanların önümüzdeki yıllarda da kısmen azalmasının, sınava giren toplam aday sayısını uzun süre 2,5 milyon civarında tutabileceğini öngörüyor.

Üniversite algısı değişiyor

Eğitim uzmanlarına göre geçmişte aileler için üniversite, çocuklarının geleceğini garanti altına alan en güçlü araçlardan biri olarak görülüyordu. Bu nedenle birçok aile çocuklarının eğitimi için maddi fedakârlık yapmaktan çekinmiyordu.

Ancak bugün üniversite mezunu olmanın otomatik olarak iş anlamına gelmemesi, mezun işsizliği ve nitelik tartışmaları yükseköğretime yönelik algıyı değiştirmiş durumda.

Uzmanlar bu durumun, üniversiteye olan talepteki düşüşün en önemli sosyolojik göstergelerinden biri olduğunu ifade ediyor.