Menteşe’de Ata Tohumları ve Yayla Kavununda Hasat Zamanı
18
Muğla’nın Menteşe ilçesinde yöresel tarım ürünlerinin korunması ve sürdürülebilir üretimin desteklenmesine yönelik çalışmalar kapsamında hasat gerçekleştirildi. Karabağlar Yaylası’nda düzenlenen programda, yöreye özgü Yayla kavunları ile Ata tohumlarından yetiştirilen sebzeler toplandı.
28
Hasat programına Muğla İl Tarım ve Orman Müdürü Seyfettin Baydar, Bitkisel Üretim ve Bitki Sağlığı Şube Müdürü Süreyya Can, Menteşe İlçe Tarım ve Orman Müdürü Eren Kaçmaz ve teknik personel katıldı. Program, Ata sebzeleri yetiştiricisi Mehmet Yıldız ile Yayla kavunu üreticisi Halise Dural’ın bahçelerinde gerçekleştirildi.
38
Karabağlar Yaylası’nda Geleneksel Üretim Devam Ediyor
Hasat sırasında açıklamalarda bulunan Muğla İl Tarım ve Orman Müdürü Seyfettin Baydar, Karabağlar Yaylası’nın doğal yapısı, kendine özgü bitki örtüsü ve uzun yıllardır sürdürülen tarımsal üretim kültürüyle Muğla için önemli bir değer taşıdığını belirtti.
Baydar, yaylanın jeomorfolojik yapısı ve Muğla’nın iklim özellikleri nedeniyle kış aylarında yoğun yağış aldığını, bazı alanların dönemsel olarak su altında kaldığını ifade etti. Yaz döneminde ise bölgenin hem tarımsal üretim hem de yaşam alanı olarak değerlendirildiğini belirten Baydar, geleneksel üretim yöntemlerinin nesilden nesile aktarıldığını söyledi.
48
Koruma altında bulunan Karabağlar Yaylası’nın “irim” adı verilen kendine özgü yapılarıyla da dikkat çektiğini belirten Baydar, yağışlı dönemlerde ulaşım yollarının aynı zamanda drenaj görevi gördüğünü kaydetti.
Yayla Kavunu Sulama Yapılmadan Yetiştiriliyor
Karabağlar Yaylası’nın yanı sıra Düğerek, Ortaköy ve Orhaniye mahallelerinde yaklaşık 400 dekar alanda Yayla kavunu üretimi yapılıyor.
Mayıs ayında toprak tava geldikten sonra dikimi gerçekleştirilen kavunlar, üretim sürecinde sulama yapılmadan yetiştiriliyor. İki kez çapalama ve boğaz doldurma işlemlerinin ardından hasat dönemi ağustos sonu ile eylül başına denk geliyor.
58
Yaklaşık 3-4 kilogram ağırlığa ulaşan Yayla kavunları, özellikle kışlık tüketimde değerlendiriliyor. Tarladan koparıldıktan sonra yaklaşık bir gün bekletilen ve sap kısmı mühürlenen kavunlar satışa sunulurken, askıya alınarak kış aylarında tüketilebiliyor.
Muğla’nın geleneksel Yayla kavunları arasında Paris, Pıtraklı ve Hırsız Almaz çeşitleri bulunuyor.
Paris kavunu; altı mühürlü, dilimli veya dilimsiz düz kışlık tipleriyle bilinirken, kendine özgü aroması ve kokusuyla öne çıkıyor. Haziran ayında ekilen çeşidin uygun şartlarda nisan ayına kadar muhafaza edilebildiği belirtiliyor.
Karabağlar Yaylası’nın geleneksel çeşitlerinden Pıtraklı kavun ise kabuğundaki dokulu görünümü, ince kabuğu ve kendine özgü aroma ve kokusuyla dikkat çekiyor.
Hırsız Almaz kavunu da yaylanın verimli topraklarında sulama yapılmadan yetiştiriliyor. Şekli nedeniyle yörede bu isimle anılan çeşidin dış görünümünün aksine oldukça lezzetli olduğu ifade ediliyor.
68
Kırkağaç Kavunuyla Ürün Çeşitliliği Destekleniyor
Muğla İl Tarım ve Orman Müdürlüğü tarafından yürütülen Tarım Arazilerinin Kullanımının Etkinleştirilmesi (TAKE) projeleri kapsamında, TAGEM Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü iş birliğiyle Kırkağaç çeşidi kavun tohumları da üreticilere ulaştırıldı. Tohumların yüzde 75 Tarım ve Orman Bakanlığı hibesiyle desteklendiği belirtildi.
Yuvarlak yapısı, çizgili görünümü, sıkı eti ve tatlı aromasıyla öne çıkan Kırkağaç kavununun 7-8 kilogram ağırlığa kadar ulaşabildiği kaydedildi. 1963 yılından bu yana Ata Sebzeleri Projesi kapsamında korunan yuvarlak tipin tamamen yerli ve Ata tohumu niteliğinde olduğu belirtildi.
Farklı toprak yapılarına uyum sağlayabilen Kırkağaç kavununun kendi tohumundan yeniden üretilebilmesi ve diğer bazı kavun çeşitlerine göre daha uzun süre muhafaza edilebilmesi üreticiler açısından avantaj sağlıyor.
78
5,5 Milyondan Fazla Ata Sebzesi Fidesi Üreticilere Ulaştırıldı
Tarım ve Orman Bakanlığı Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü tarafından desteklenen TAKE projeleri kapsamında 2021 yılında başlatılan Ata Sebzeleri Projesi, Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü iş birliğiyle sürdürülüyor.
Proje kapsamında 2025 yılına kadar toplam 5 milyon 560 bin fide üreticilerle buluşturuldu. Ata Sebzeleri Projeleri için ayrılan toplam kaynak ise 8 milyon 255 bin TL oldu.
2026 yılında ise 2 milyon 177 bin TL bütçeyle 200 bin domates, 210 bin biber ve 90 bin patlıcan fidesinin yanı sıra 20 kilogram kavun, 20 kilogram kınalı bamya ve 1 kilogram marul tohumu dağıtıldı. Böylece il genelinde 500 üreticiye yüzde 75 Tarım ve Orman Bakanlığı hibesiyle toplam 500 bin Ata sebze fidesi ve 40 kilogram Ata tohumu ulaştırıldı.
Ata sebzelerinin yüksek adaptasyon kabiliyeti ve üreticilerin elde ettikleri tohumları sonraki yıllarda yeniden kullanabilmesi, projenin öne çıkan unsurları arasında yer alıyor. Bu tohumlardan elde edilen ürünlerin kendine özgü tat, koku, doku ve aromalarıyla pazarda ilgi gördüğü ifade ediliyor.
Muğla’nın sahil ve yüksek kesimlerinde yapılan üretimlerle yaklaşık 9 ay boyunca açık alanda sebze yetiştiriciliği yapılabilirken, projeyle daha az tarımsal ilaç ve gübre kullanılarak kaliteli ürün elde edilmesi hedefleniyor. Projeden özellikle kadın üreticilerin olumlu geri dönüşler verdiği ve çalışmaların kadınlara istihdam imkânı oluşturduğu belirtildi.
Yem Bitkileri Üretimine de Destek
Muğla İl Tarım ve Orman Müdürlüğü tarafından 2026 yılında hayvancılık sektörünün kaba yem ihtiyacının karşılanmasına yönelik çalışmalar da yürütülüyor.
Bu kapsamda yüzde 75 Tarım ve Orman Bakanlığı hibesiyle 100 üreticiye, 1000 dekar alanda kullanılmak üzere silajlık mısır tohumu temin edildi. Üretimin yüzde 50’sinden fazlasının damla sulama sistemiyle gerçekleştirilmesi sağlandı.
Bunun yanı sıra 94 üreticiye 2000 dekar alanda üretim yapılmak üzere sorgum tohumu dağıtıldı.
88
Hedef Yerel Tohumları Geleceğe Taşımak
Muğla İl Tarım ve Orman Müdürlüğü tarafından yürütülen projelerle üreticilerin desteklenmesi, yerel ve Ata tohumlarının korunarak gelecek nesillere aktarılması, ürün çeşitliliğinin artırılması ve sürdürülebilir tarım modellerinin yaygınlaştırılması amaçlanıyor.
İl Müdürlüğü değerlendirmesinde ise sürdürülebilir tarım ve çevre bilinci doğrultusunda üreticilerin desteklenerek tarımsal üretime katkı sağlanmasının hedeflendiği vurgulandı.
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.