Muğla’da Fokların Kıyı Mağaralarına Tehdit: İnsan Müdahalesi Artıyor

Akdeniz’de yaşayan ve en nadir deniz memelilerinden biri olan Akdeniz keşiş foku (Monachus monachus), Türkiye kıyılarında varlığını sürdürmeye çabalıyor. Türün hayatta kalabilmesi için kritik yaşam alanlarından biri olan kıyı mağaraları, artan insan baskısı nedeniyle tehdit altında bulunurken, Akdeniz Koruma Derneği (AKD), 22 Mart Uluslararası Fok Günü kapsamında konuya ilişkin açıklama yaptı. Dernek, özellikle turizm sezonunun yaklaşmasıyla birlikte fokların dinlenme ve yavrulama amaçlı kullandığı kıyı mağaralarında insan baskısının arttığını söyledi.

Akdeniz Foklarının Hangi Mağaraları Kullandığı Tespit Ediliyor

AKD’nin Foça, Muğla ve Antalya kıyılarında yürüttüğü bilimsel izleme çalışmaları sayesinde, Akdeniz keşiş foklarının yılın farklı dönemlerinde hangi mağaraları kullandığı tespit ediliyor. Çalışmalar fotokapan ve uzaktan izleme sistemleri ile yapılıyor.

Akdeniz keşiş foku, denizde yaşayan bir memeli olmasına rağmen dinlenme, doğum ve yavru bakımı için kıyı mağaralarına ihtiyaç duyarken, doğum döneminde mağaralarda insanla karşılaşmak anne ve yavru için ciddi risk ortaya çıkarıyor.

Türkiye’de fok mağaralarına girilmesinin yasak olmasına karşın , tur tekneleri ve dalış faaliyetlerinin yanı sıra meraklı ziyaretçiler nedeniyle bu alanlarda foklar zaman zaman rahatsız edilebiliyor.

Engelleyici Yasalara Karşın Etkili Koruma Mevcut Değil

Türkiye’de Akdeniz keşiş foklarının yaşadığı kıyı mağaralarına girilmesi, 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu’na göre yasak. Mevzuata göre dalış yapmak, yüzerek veya herhangi bir deniz vasıtasıyla mağaralara girmek, mağara girişlerinde beklemek ve demirlemek yasağa tabi tutuluyor. Avlanması ve zarar görmesi Kara Avcılığı Kanunu kapsamında yasaklanan Akdeniz keşiş fokunun, nesli tehlike altındaki türlerin ve yaşam alanlarının korunması kanunu kapsamında da güvence altında olduğu belirtiliyor. Buna karşın etkin bir koruma söz konusu değil.

Foklarla karşı karşıya kalındığında ise dikkat edilmesi gerekenler ise şu şekilde;

Mağaralara girilmemeli.

Fokların dinlenme ve yavrulama alanı olan kıyı mağaralarına karadan ya da denizden giriş yapılmamalı.

Sessiz olunmalı ve foklara yaklaşılmamalı.

AKD, bu nadir türün hayatta kalmasının, özellikle kıyı mağaralarının korunmasına bağlı olduğunu aktardı.