Türk Çam Balı Dünya Pazarında Hak Ettiği Değeri Arıyor

Türkiye, 100 bin tona yaklaşan bal üretimiyle dünyada ikinci sırada yer alırken, çam balında yüzde 90’lık payla küresel üretimin büyük bölümünü karşılıyor. Ancak bu güçlü üretim kapasitesi ihracat rakamlarına aynı ölçüde yansımıyor. Türkiye, 33,5 milyon dolarlık bal ihracatıyla dünya sıralamasında 18’inci basamakta bulunuyor.

Bu tabloyu değiştirmek isteyen Türk bal sektörü, “Türkiye Çam Balının Uluslararası Pazarda Rekabet Gücünü Artmak” isimli Ar-Ge projesini hayata geçirmek için harekete geçti. Bal ihracatında Türkiye lideri olan Ege Su Ürünleri ve Hayvansal Mamuller İhracatçıları Birliği, projeyi Tarım ve Orman Bakanlığı Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü ile birlikte yürütmeyi planlıyor.

“250 Milyon Dolarlık Potansiyelimiz Var”

Birlik Başkanı Bedri Girit, Türkiye’nin üretim gücüne kıyasla ihracat gelirinin düşük kaldığını belirterek, mevcut 3,9 dolarlık ortalama ihracat fiyatının artırılması gerektiğini söyledi.

Dünyada üretimde ikinci sırada olmalarına rağmen ihracatta 18’inci sırada yer aldıklarını vurgulayan Girit, Çin’in 265 milyon dolar, Yeni Zelanda’nın ise 250 milyon dolar bal ihraç ettiğini hatırlattı. Türkiye’nin de 250 milyon dolarlık ihracat seviyesine ulaşabilecek potansiyele sahip olduğunu ifade eden Girit, ihracat artışının arıcılık sektöründeki tüm paydaşlara olumlu yansıyacağını dile getirdi.

Çam Balında Bilimsel Altyapı Vurgusu

Birlik Yönetim Kurulu Üyesi Nedim Kalpaklıoğlu ise Türkiye’de başta Muğla olmak üzere Aydın, Antalya, Balıkesir, İzmir, Manisa ve Çanakkale’de yılda yaklaşık 25 bin ton çam balı üretildiğini belirtti.

Kalpaklıoğlu, çam balının uluslararası pazarda düşük fiyatla konumlanmasının temel nedenlerinden birinin bilimsel altyapı eksikliği olduğunu ifade ederek, çam balına özgü biyoaktif ve marker bileşenlerin yeterince tanımlanmadığını kaydetti. Protokateşik asit (PCA), alfa-pinen ve beta-pinen gibi bileşenlerin yüksek biyolojik potansiyele sahip olduğunu belirten Kalpaklıoğlu, bu değerlerin uluslararası yayınlarla desteklenmesi gerektiğini söyledi.

Hedef: Premium Segment

Projenin nihai amacının, Türk çam balını yüksek katma değerli ve rekabetçi bir ihracat ürünü haline getirmek olduğunu belirten Kalpaklıoğlu, mevcut 3,9 dolarlık ortalama ihraç fiyatından premium segmente geçişi hedeflediklerini vurguladı.

24 ay sürecek Ar-Ge çalışması kapsamında; çam balına özgü biyoaktif ve marker bileşenlerin ileri analiz yöntemleriyle tanımlanması, in vivo ve in vitro biyolojik etkinlik testlerinin yapılması, kimyasal yapı-biyolojik aktivite ilişkisinin ortaya konması ve marker bileşenlere dayalı bilimsel sınıflandırma sistemi geliştirilmesi planlanıyor. Ayrıca en az 10 SCI makale ve 15 uluslararası bilimsel sunum hedefleniyor.

Sektör temsilcileri, bilimsel standardizasyonun sağlanmasıyla Türk çam balının yalnızca geleneksel bir doğal ürün değil, aynı zamanda güçlü biyoaktif bileşenler içeren fonksiyonel bir gıda olarak küresel pazarda hak ettiği konuma ulaşacağını ifade ediyor.