İLİMİZİN TÜRBELERİ: HAMURSUZ DEDE

Hazırlayan: Sinem Korkmaz

Hamursuz Dede Muğla’nın en bilindik zatlarından biridir. Rivayete göre bir mevlevi tekkesi olan Kurbanzade Tekkesi'nde ekmek yapan bu veli zat yaptığı ekmeğin hamuruna maya katmazmış. Bu sebeple adı 'Hamursuz Dede' olarak anılır. Gerçekte ise 1380 - 1450 yılları arasında yaşadığı bilinen Hamursuz Mustafa veya Mehmet Said isminde bir mevlevi dervişidir. Muğla beylerinden Süleyman Şah’ın hizmetinde bulunan saf, temiz ve dalgın biri olduğu söylenir. Şahidi Camiinde bulunan üçüncü büyük mezarda yatan zat Kemaleddin Hazretlerinin kardeşi olduğu bilinmektedir. Kemaleddin hazretlerinin okuttuğu öğrenciler de ekmek yaparmış.

HAMURSUZ DEDE’DEN MUĞLA’YA KUŞ BAKIŞI

Hamursuz Dede’nin mezarının bulunduğu konumdan Menteşe kuş bakışı bir görüntüde kalmaktadır. Muğla'da ovanın orta yerindeki hakim konumda 'Hamursuz Dağı' üzerinde bu tepeciğe adını veren Hamursuz Dede’nin mezarı bulunuyor. Hamursuz Dede’nin mezarı Menteşe’de ne kadar merkez konumunda görünse de, mezarına giden bir yol bulunmadığından Hamursuz Dağına tırmanmak gereklidir. Kayalar ve ağaçlarla kaplı dik yollardan geçildikten sonra dağın zirve noktasında Hamursuz Dede’nin mezarına ulaşılıyor. Hamursuz dağının tepe noktasındaki mezar yerinde ise mezar yerini belirleyen taşlar, mezar taşı, kuru bir ağaç ve eski zamanlardan kalma bir kandillik bulunmaktadır. İnanışa göre Hamursuz Dede’yi ziyarete gidenler gaz yağı ile o kandili yakarlarmış. Hatta söylentilere göre Eski zamanlarda her Perşembe kandillik halktan birileri tarafından yakılırmış. Aşağıdan kandilin yandığını gören Muğla halkı Hamursuz Dede’nin ziyaretçisi olduğu anlar yanan kandili izlerlermiş. Aynı zamanda dilek dileyecek ve dua edecekleri zamanda Hamursuz Dede’nin yanına gidilirmiş.

Hamursuz Dede hakkında halk arasında birçok rivayet bulunmaktadır. Bildiğim ve öğrendiğim birkaç rivayeti sizlerle paylaşmak isterim.

HAMURSUZ DEDE RİVAYETLERİ

Rivayetlere göre, Rodos'un fethi için 1522 senesinde ordusu ile Muğla'dan geçen Kanuni Sultan Süleyman Hamursuz Dede ile görüşmüş, dede de orduya yetecek kadar ekmek çıkartmıştır.

Eski zamanlarda yaşanan bir depremin Hamursuz Dede'nin manevi zatının varlığıyla Muğla'ya zarar vermediğine inanılır.

Başka bir rivayete göre Hamursuz Dede, Asar’dan atlar tek zıplayışta bir dağın tepesinin üzerine sıçrarmış. Hatta halk arasında, Hamursuz Dağı’nda bulunan kayaların üzerinde ayak izleri bulunduğu konuşulmakta.

ANDONİA KÜÇÜK ASYA’DAN GÖÇ

Hamursuz Dede ile ilgili başka görüş ve rivayetlerde bulunmaktadır.

Rivayetlerden biri de Hamursuz Dede'nin “Musevi” olduğudur. Bu rivayet “Hamursuzdan” kaynaklanmaktadır. Bilindiği gibi Musevilein “Hamursuz Günleri” vardır. Buradan çağrışım yapılmaktadır. Ancak Milas'ta yaşayan Yahudiler Muğla il merkezinde topluluk veya cemaat olarak bulunmamışlardır. En azından biz böyle bir kayda rastlamadık.

Bir diğer “görüş” ise Muğla'nın Araştırmazı Yazarlarından Y. Mimar Ertuğrul Aladağ'ın 1995 yılında yayınlanan “Andonia Küçük Asya’dan Göç” adlı kitabında Hamursuz Dede’nin Rumların Ai Yorgi Kilisesi olduğu yazmaktadır. Saburhane Semti'nde yaşayan ve Mübadele'de Yunanistan'a göçen Rumların o yıllarda iki açık ve bir kapalı kilisesi bulunmaktaydı. Hamursuz Dede'nin bulunduğu yerin de o iki açık kiliseden biri olduğuna görüş var.

Ertuğrul Aladağ, Muğla’da yaşayan Rumları ve onların göçünü anlattığı kitabının ‘Muğlalı Rumlar O Günlerin Muğla’sını Anlatıyor’ başlıklı bölümünde Muğlalı Rumlar ile Yunanistan'da yaptıkları konuşmayı aktarmış. Stefau Hacı Stefanu isimli bir Muğlalı Rum, Hamursuz Dede’nin bulunduğu bölge için konuşmasında şu sözlere yer vermiş;

“ Ovanın ortasında küçük bir tepe vardı, ona Ai Yorgi tepesi denirdi. Buradaki kilisenin üstü kapalı değildi, kandil asardık senede bir gün oraya giderdik. Türkler arasında bir söylenti vardı. Bir çocuk orayı kirletmiş ve ölmüş. Bu nedenle Türkler oraya saygı gösterirdi”

Sipurus Hacı Spiru ise “ Derenin orada hamursuz diye bir yer vardı, birde küçük bir kilise. Ai Yorgi’nin atının izleri oradaki taşta duruyordu. Sürekli kandil yanardı” ifadelerini kullanmış.

Andonia Küçük Asya’dan Göç isimli kitapta Muğlalı Rumların hamursuz dağı ile ilgi bu şekilde birçok sözü de bulunmaktadır.

Öyle yada böyle Hamursuz Dede Muğlalıların Hamursuz Dede'sidir. Allah'ın rahmeti üzerine olsun.

Bu haber toplam 1622 defa okunmuştur