Ünlü Milas Halısı Pazarda Satışa Çıktı “1 Buçuk Metre Kare 800 TL. 6 Metre Kare 4 Bin TL”

Neval ÇOLAK- Coğrafi işaretli haklarına sahip olan Milas halılarını son zamanlarda pazarda görmek mümkün. Muğla’nın Menteşe İlçesi Perşembe Pazarı’nda sipariş üzerine Milas halısı getirilip, satılıyor. Boyutlarına göre şekiller, şekillerine ve dokumacılığına göre fiyatlar değişiyor. 1 buçuk metre kare 800 TL. 6 metre kare 4 bin TL. civarında satılıyor. 

“Türklerin Milas yöresine ilk geldiklerinde dokudukları halıların renk, desen ve boyut özellikleri hakkında bir bilgiye sahip olunmasa da Milas halılarının 16. yüzyılda karakteristik özelliğini kazanmaya başladığını söylemek mümkündür. Milas halıcılığı 17. yüzyıl sonlarından itibaren gelişmeye başlamıştır. 8. ve 19. yüzyıllarda Milas halıları daha çok seccade boyutunda dokunuyordu. Üzerinde namaz kılındığı için “seccade” olarak adlandırılan bu halılar gerek mihrap biçimleri gerekse halıları süsleyen motifleri ile giderek yöreye özgü özellikler kazanmıştır. 18. yüzyılda Transilvanya kiliselerinde pek çok örneği bulunan Milas halıları, başlangıçta Gördes halıları ile benzerlikler gösterirken 19. yüzyılda Milas halılarının mihrapları daralmaya başlamış, buna karşın suları genişlemiştir. Bu dönemde desenlerde Bergama halılarının etkileri kendini göstermeye başlamıştır. Daha sonraları dokunan Milas halılarında Mucur örnekleri ile yakınlıklar göze çarpmıştır. Milas halıcılığında büyük sıçrama 1909 yılında, 2. Meşrutiyet döneminde olmuş, Cumhuriyet döneminden sonra Milas’ta halıcılık canlı bir sektör olmaya devam etmiştir.”

Coğrafi işaretli haklarına sahip olan Milas halılarını son zamanlarda pazarda görmek mümkün. Muğla’nın Menteşe İlçesi Perşembe Pazarı’nda sipariş üzerine Milas halısı getirilip, satılıyor.

Muğla Perşembe Pazarı’na Milas Kuzyaka Köyü’nden halı satamaya gelen 72 yaşındaki Talat Köken Milas halısı hakkında; “İşi bilen Milas halısı alıyor. İşi bilmeyen makine halısını alıyor, seriyor evine. Halıların fiyatlarının daha yüksek olması gerekir. Ama uygun satmaya çalışıyorum. Milas halısı coğrafi işaret haklarını aldı. Satışlar arttı. Çok güzel etkiledi halı piyasasını. Yurtdışından çok alıcı var. Ama benim gibi pazarda satış yapıyorsan, dokumacılığını da kendin yapmıyorsan ister istemez gelirin giderini karşılamıyor.” İfadelerini kullandı.

“1 Buçuk Metre Kare 800 TL. 6 Metre Kare 4 Bin TL”

Türk halı sanatında tek bir tip düzeninden söz edilmediğini vurgulayan 72 yaşındaki halı satıcısı Köken;“Bazen Perşembe pazarına geliyorum. Aslında sipariş üzerine, nereden çok isterlerse oraya gidiyorum. Kendim dokuyordum önceden şimdi yaptırıyorum. Köylümden alıyorum. Modeller çok fazla. Türk halı sanatında tek bir tipdüzeninden söz edilemez. Halı düzenlemelerinde halıların yüzeyini bezeyen yanışlar (motifler) ve desenler,şeklini bitkilerden,  geometrik şekillerden, hayvan ve insan figürlerinden,  çeşitli eşya formları gibi formlardan almaktadır.  İşte bu yanılar ve desenler ile renkler bir halının kompozisyonunu oluşturur. Milas halılarında çeşitli renk ve desenlerde yapılmış halı düzenlemeleri görülmektedir. Ayrıca pek çok halı yörede kullanılan yanış adlarıyla bilinmektedir. Mihraplı Milas,  Ada Milas,  Kabuksuz,  Cafarlı halı,  Cıngıllı Cafer,  Ada piçi,  Gemici suyu  (gemsuyu), Anahtarlı gibi. Mihraplı Milas halıları, mihrabın şeklinden dolayı karakteristiktir. Boyutlarına göre şekiller, şekillerine ve dokumacılığına göre fiyatlar oluşur. 1 buçuk metre kare 800 TL. 6 metre kare 4 bin TL. civarında satılıyor.” Dedi.

“Eşimin Ölümünden Sonra Dokumacılığı Bıraktım”

Eşini kaybettikten sonra dokumacılığı bıraktığını söyleyen Talat Köken; “Şimdi dokumalar azaldı. İnsanlar, en çokta gençler çok tembel. Eskisi kadar dokuyan yok. Her köyde bizlerin kooperatifleri vardı. Yeniköy’de, Mumcular’da, Çömlekçi Köyü’nde ki kooperatiflerimiz kapandı. Batırdılar. Sümerbank’tan ipler getirilirdi. Odalarımız vardı, günü gününe gelirdi toplarlardı. Bir sonraki hafta paralarımız yatırılırdı. Kooperatifler kapandı bizimde ister istemez satışta da dokumada da sıkıntılarımız başladı. Önceden her evde Milas halısı vardı. Şimdi yok. Neden ister istemez üretim eskisi kadar yoğun değil. Milas’ta yeni yeni Halk Eğitim kurslar başladı. Umarım iyi olur. Gelecek nesil bu işi bilir, yapar. Severek dokur. Devlet her şeye para veriyor. Hibe veriyor. Primlerimizi veriyor. İnsanların tembelleşmesine kızıyorum. Yine de iyi diyelim. Ben pazarlara gidiyorum genellikle. Kahvelerde vakit geçirmemek için sürekli bir şeylerle uğraşıyorum. Eşimi de kaybettikten sonra hiçbir şey yapasım gelmiyor. Bende dokuyordum eşimle birlikte, on beş sene önce eşimi kaybettim sonra dokumacılığı bıraktım. Emekliyim ama yetmiyor. Gelir olsun diye halının yanı sıra pazarda zeytinyağı ve zeytinde satıyorum.” Şeklinde konuştu.