Ayakkabı Sektöründe Dış Ticaret Alarmı: İhracat Geriledi, İthalat 1,7 Milyar Dolara Çıktı

İYİ Parti Muğla Milletvekili Prof. Dr. Metin Ergun, ayakkabı sanayisinde artan dış ticaret açığı, yerli üreticilerin rekabet sorunları ve istihdam kaybına ilişkin iddiaların açıklığa kavuşturulması amacıyla Ticaret Bakanlığına yazılı soru önergesi verdi. Ergun, ithalatı sınırlandırmak için uygulanan ilave gümrük vergilerine rağmen sektörün karşı karşıya olduğu sorunlara dikkat çekti.

İhracat 1 Milyar Dolara Geriledi, İthalat 1,7 Milyar Dolara Yükseldi

Ergun’un önergesinde yer verilen Ticaret Bakanlığının 2026 tarihli Ayakkabı Sektör Raporu’na göre, Türkiye’nin ayakkabı ihracatı 2022 yılında 1,3 milyar dolar seviyesindeyken 2025 yılında 1 milyar dolara düştü. Aynı dönemde ithalat 962 milyon dolardan 1,7 milyar dolara yükseldi.

Veriler, sektörde dış ticaret dengesinin Türkiye aleyhine değiştiğini ortaya koydu. Ayakkabı sektörünün 2025 yılında yaklaşık 670 milyon dolar dış ticaret açığı verdiği belirtilirken, ihracattaki gerileme ve ithalattaki artış yerli üreticilerin geleceğine ilişkin endişeleri artırdı.

İthalatın Yüzde 75’i Üç Ülkeden

Ayakkabı ithalatında Çin, Vietnam ve İtalya’nın öne çıktığına dikkat çekilen önergede, 2025 yılında yapılan ithalatın yaklaşık yüzde 75’inin bu üç ülkeden gerçekleştirildiği ifade edildi.

İthal ayakkabılara uygulanan ilave gümrük vergisinin 2024 yılı sonunda yüzde 30’dan yüzde 40’a çıkarılmasına rağmen ithalatın yüksek seviyesini koruduğunu belirten Ergun, alınan önlemlerin yerli üreticileri ve istihdamı korumada ne kadar etkili olduğunun açıklanmasını istedi.

Ayakkabı Sektöründe 150 Bin Kişilik İstihdam Kaybı İddiası

Sektör temsilcilerinin paylaştığı verilere de önergesinde yer veren Ergun, son 3,5 yılda istihdamın yaklaşık yüzde 40, adet bazında ihracatın ise yüzde 50 gerilediğine ilişkin iddiaları gündeme taşıdı. Yüzlerce işletmenin faaliyetini sonlandırdığı ve yaklaşık 150 bin kişilik istihdam kaybı yaşandığı yönündeki değerlendirmelerin de araştırılmasını istedi.

Ergun, Ticaret Bakanı Ömer Bolat’a son beş yılda sektördeki istihdamın nasıl değiştiğini, kaç işletmenin kapandığını ve kapanmaların başlıca nedenlerine ilişkin bir araştırma yapılıp yapılmadığını sordu. İstihdam kaybına ilişkin açıklanan rakamların Bakanlık tarafından doğrulanıp doğrulanmadığının da yanıtlanmasını talep etti.

Yerli Üreticilerin Maliyet ve Rekabet Sorunları Gündemde

Soru önergesinde, sektörde haksız rekabet oluşturabilecek uygulamalar da ele alındı. Düşük kıymet beyanı, yanlış gümrük tarife istatistik pozisyonu (GTİP) veya menşe beyanı ve kayıt dışı ticaret yoluyla usulsüzlük yapılıp yapılmadığının açıklanmasını isteyen Ergun, bu kapsamda gerçekleştirilen denetimlerin ve tespit edilen ihlallerin sayısını sordu.

Ayakkabı üretiminde kullanılan deri, suni deri, taban, kauçuk ve kimyasal maddeler gibi girdilerin maliyetleri de önergenin başlıkları arasında yer aldı. Ergun, yerli üreticilerin maliyet yükünü azaltmak amacıyla bu ürünlerdeki gümrük vergilerinin düşürülmesi veya sıfırlanmasına yönelik bir çalışma bulunup bulunmadığının açıklanmasını istedi.

Sektöre Sağlanan Destekler Açıklanacak mı?

Ergun, ayakkabı sektörünün ihracat kapasitesini artırmak ve uluslararası pazarlardaki rekabet gücünü korumak amacıyla sağlanan kamu desteklerini de gündeme getirdi.

Bu kapsamda 2024, 2025 ve 2026 yıllarında sektöre verilen ihracat desteklerinin ve kullandırılan ihracat kredilerinin toplam tutarlarının, desteklerden yararlanan firma sayılarıyla birlikte açıklanmasını talep etti.

Önergenin son başlığında ise sektörün üretim ve ihracat kapasitesini yeniden artırmaya, istihdam kaybını önlemeye ve yerli üreticileri korumaya yönelik özel bir sektörel eylem planı hazırlanıp hazırlanmadığı soruldu.

Gözler Ticaret Bakanlığının Yanıtında

İYİ Parti Muğla Milletvekili Prof. Dr. Metin Ergun’un TBMM’ye taşıdığı soru önergesiyle ayakkabı sektöründeki dış ticaret açığının nedenleri, istihdam kaybına ilişkin iddialar, yerli üreticilerin maliyet sorunları ve mevcut destek politikalarının yeterliliği gündeme geldi.

Sektörün geleceğine ilişkin soru işaretlerinin yanıt bulması için Ticaret Bakanlığının ithalat ve ihracat verileri, işletme kapanışları, denetimler ve üreticilere yönelik destekler hakkında vereceği yanıtlar bekleniyor.