Bugün Türkiye’de tarih konuşuluyorsa, bunda İlber Ortaylı’nın büyük payı vardır. Çünkü o, tarihi kitap sayfalarının arasından çıkarıp hayatın içine taşıyan nadir isimlerden biridir.

Tarih Anlatan Değil, Tarihi Yaşatan Bir Hoca

İlber Ortaylı’nın anlatımı sıradan bir akademisyenin anlatımı değildir. O konuşurken tarih kuru bilgilerden ibaret olmaktan çıkar. Osmanlı’yı anlatırken devlet aklını, Cumhuriyet’i anlatırken modernleşme sürecini, Türk tarihini anlatırken ise bir milletin karakterini ortaya koyar.

En önemli özelliklerinden biri de siyaset üstü bir yerde durabilmesidir. Çünkü gerçek ilim insanları günlük politik tartışmaların değil, hakikatin peşinden giderler. İlber Ortaylı da yıllardır bunu yaptı.

Atatürk’e ve Cumhuriyet’e olan bağlılığını her fırsatta dile getirirken aynı zamanda Türk devlet geleneğinin derinliğini anlatmaktan hiç vazgeçmedi.

Stockholm’de Bir Karşılaşma

Hayatta bazı karşılaşmalar vardır ki aradan yıllar geçse de hafızanızdan silinmez. İlber Ortaylı ile tanışmam da benim için böyle bir hatıradır.

Yıllar önce Stockholm’de kendisiyle tanışma şerefine nail olmuştum. Gazetecilik yıllarımda birçok önemli insanla karşılaştım; ancak bazı sohbetler vardır ki insanın zihninde ayrı bir yer tutar.

İlber Ortaylı ile yaptığımız sohbet de işte böyle bir sohbetti.

Ortak Kök: Kırım

Sohbet ilerledikçe ortak bir noktamızı fark ettik: İkimiz de Kırımlıydık.

Kırım sadece bir coğrafya değildir. Aynı zamanda bir tarih, bir kültür ve bir hafızadır. Kırım’dan gelen insanların taşıdığı ortak bir ruh vardır. Belki de bu yüzden konuşmamızın ilk dakikalarından itibaren aramızda tarif edilmesi zor bir yakınlık oluşmuştu.

Aynı kökten gelen insanların birbirini hemen anlaması gibi…

Belki de buna kan bağı demek gerekir.

Kırım’ın o köklü kültürü, o derin tarih duygusu sohbetimizin her satırına yansıyordu.

Bir Bilgeyi Dinlemek

İlber Ortaylı ile yapılan bir sohbet, sıradan bir sohbet değildir. Sanki yüzyılların içinden geçersiniz. Osmanlı’dan Cumhuriyet’e uzanan tarih çizgisi onun anlatımında adeta canlı bir tablo gibi önünüzde belirir.

Onu dinleyen insan sadece tarih öğrenmez; aynı zamanda düşünmeyi öğrenir.

Çünkü Ortaylı bilgiyi gösteriş için değil, öğretmek için kullanır. Gençlere sürekli okumanın, araştırmanın ve sorgulamanın önemini hatırlatır.

Bir Milletin Hafızası

Böyle insanlar kolay yetişmez. Büyük bir tarih bilgisi, geniş bir kültür birikimi ve güçlü bir entelektüel derinlik gerektirir.

Milletler sadece siyasetle değil, hafızalarıyla ayakta kalırlar. O hafızayı canlı tutanlar ise tarihçilerdir.

İlber Ortaylı işte bu yönüyle Türk düşünce hayatının en önemli isimlerinden biridir.

Bugün geriye dönüp baktığımızda şunu daha iyi anlıyoruz: Böyle bilge insanların kıymetini bilmek gerekir.

Çünkü bir milletin hafızasını canlı tutanlar kolay yetişmez.

İlber Ortaylı bu ülkenin tarihine ışık tutan büyük bir bilgedir.

Tandoğan Uysal