Okul yöneticilerinin, öğrencilerin güvenli bir ortamda eğitim-öğretim faaliyetlerini sürdürmelerini sağlama ve olumlu bir okul iklimi oluşturma sorumlulukları bulunmaktadır. Okulların güvenliğinin istenen düzeyde sağlanabilmesi için okul güvenlik politikalarının oluşturulmasına ihtiyaç vardır. Ayrımcılık, duygusal ve fiziksel şiddetin önlenmesi amacıyla, toplumun tüm alanlarında olduğu gibi okullarda da farklılıklara saygı, hoşgörü ve anlayış kültürünün yerleştirilmesi önemlidir. Yönetici ve öğretmenler, kendi aralarındaki ve öğrencilerle olan ilişkilerinde bu değerlere özen göstererek öğrencilere örnek olmalıdırlar. Sorunları çözüme kavuşturmanın ilk ve en önemli adımı, problemin doğru tanımlanmasıdır. Bu aşamada yapılacak bir hata, analizi kök nedenden uzaklaştırarak yalnızca belirtilerle uğraşılmasına neden olur. Şiddet bilindiği üzere tek bir nedenden kaynaklanmamaktadır. Hem bireysel hem de çevresel etkenlerden beslenen toplumsal bir sorundur. Yabancılaşma, kendini boşlukta hissetme ve değersizlik duyguları ile beslenen öfke, ani şiddet davranışlarına dönüşebilmektedir. Okul katliamlarında silaha kolay erişim de önemli bir etkendir. Silaha sahip olmak, kontrolsüz şiddeti tetikleyebilmektedir. Bunun tehlikeli, yasak ve ağır yaptırımlara tabi olduğu yönünde güçlü bir toplumsal algı oluşturulması caydırıcılığı artıracaktır.

Okul güvenliğinin temel amacı, okulu içindeki herkes için güvenli bir yer hâline getirmektir. Okulun her köşesinde, her öğrencinin kendisini evinde olduğu gibi güvende hissetmesi gerekir. Güvenli okul yaratmak, sadece saldırıların, okuldaki kavgaların ve şiddetin ortadan kaldırılmasından ibaret değildir. Güvenli okul; öğrenci, öğretmen, yönetici, yardımcı personel ve ziyaretçilerin olumlu etkileşimde bulunduğu; tavır ve tepkilerin tehdit edici olmadığı; olumlu ilişkilerin ve kişisel gelişimin desteklendiği bir iklimin hâkim olduğu okuldur. Okul güvenliği yalnızca okul ortamıyla da sınırlı değildir. Okul güvenliğinin kapsamı; çocuğun ya da diğer okul personelinin okula gitmek amacıyla evinden ayrıldığı andan, tekrar evine dönünceye kadar geçen tüm süreci içerir. Okullarda alınan makul fiziksel güvenlik önlemlerinin yanı sıra, duygusal ve ruhsal güvenliğin sağlanmasına yönelik tedbirlere de ihtiyaç vardır. Öğrenci davranışlarını yönlendirmeye yönelik yaklaşımların geliştirilmesi, çatışma çözme stratejilerinin uygulanması ve öğrencilerle etkili iletişimin kurulması okul güvenliğine katkı sağlar. Risk altında bulunan öğrenciler belirlenerek bu öğrencilere yönelik önleyici çalışmalar yapılabilir.

Saldırgan ve tepkisel davranışlar sergileyenler, dürtülerini kontrol etmekte zorlananlar, okulda sosyal etkinliklere katılmayan ve dışlananlar, akademik başarısı düşük olan öğrenciler, parçalanmış ailelerden gelenler veya ebeveynleri tarafından yeterince yönlendirilmeyenler, evde şiddete maruz kalan ya da şiddete tanık olanlar ve geçmişinde istismar öyküsü bulunan çocukların risk altında oldukları söylenebilir. Bu öğrencilerde görülebilecek davranışlar; sosyal geri çekilme, yoğun dışlanmışlık duygusu, şiddetin yazı ve resimlerle dışa vurulması, kontrol edilemeyen öfke, yoğun disiplin sorunları, farklılıkları kabullenememe ve önyargılı tutumlar, eşyalara ciddi zarar verme, ölümcül şiddet içeren tehditlerde bulunma ve kendine zarar verme eğilimleridir.

Okullarda pozitif bir iklim oluşturmak için öğretmenler, öğrencilerin kültürel ve gelişimsel özelliklerini dikkate alarak onları anlamaya çalışmalıdır. Okulda uygulanan cezalandırıcı önlemler okul güvenliğini sağlamada tek başına yeterli değildir. Katı disiplin ve güvenlik önlemleri yerine, öğrenciler için uygun öğrenme ortamları oluşturulmalıdır. Okullarda şiddetin önlenmesi amacıyla okul psikolojik danışmanları tarafından öğrencilere ve ailelerine yönelik rehberlik ve danışmanlık hizmetleri artırılabilir, diğer kurumlarla iş birliği yapılabilir. Okullarda şiddeti önlemek, toplumun tüm bireylerinin ortak sorumluluğudur.

vuralhosgörür@gmail.com

Referanslar

Ergil, D. (2001). Şiddetin kültürel kökenleri. Bilim ve Teknik, 399, 40–41.

Furlong, M., Paige, L., & Osher, D. (2003). The Safe Schools/Healthy Students initiatives: Lessons learned from implementing comprehensive youth development programs. Psychology in the Schools, 40(5).

Taymaz, H. (2003). Okul yönetimi. Ankara: Pegem A Yayıncılık.

Tezcan, M. (1996). Bir şiddet ortamı olarak okul. Cogito, 6–7, 105–108.