Güney Ege Linyit İşletmeleri tarafından yapılan ve şu anda üniversite tarafından kullanılan iki adet dokuzar katlı binayı saymazsak Muğla belki o kadar çok yüksek binaları olmayan bir şehir. Bu yüzden ruhunuzu daraltacak kadar betonla karşılaşmayacağınız ender şehirlerden biri. Rüzgârın sesini dinleyebileceğiniz sokakları, yağmurun kokusunu duyabileceğiniz topraklarıyla sizi kucağına çeken bir kültür altyapısını hissetmekte zorlanmazsınız ancak yine de küresel kasırganın etkilerinin bu şehre de uğramış olmasının burukluğunu yaşarsınız bir zaman sonra.

Geçen yazımızda bu şehrin en sosyal lisesinin kendini sadece müfredatla sınırlamayıp nasıl bir kültür mahfili olmayı başardığını ifade etmeye çalıştıysak şimdi de şehrin kollektif hafızasına hiç de zorunlu olmamasına rağmen katkı sağlayan önemli bir kuruluşundan bahsetmeye çalışacağım.

Biliyorsunuz şehirlerin bağışıklık sistemleri kültür mahfillerinde güçlenir. Gerçek nabız oralarda dinlenir. Kahvehaneler, lokaller, kitapçılar, sahaflar, küçük tiyatro sahneleri ve akademik çevreler şayet şehre olan vergilerini hakkıyla ödüyorlarsa sorun yoktur. Adam gibi bir kahvehane, ticaretle sınırlı olmayan bir kitapevi, eskileri sadece satışa koymayan bir sahaf, ideolojilere arka bahçe olmayan tiyatro ve fikir anarşistlerinin özgürce ifade zemini buldukları akademik çevreler bir şehrin yap-geç veya kullan- at çöplüğüne düşmesini önleyen ruh molekülleri vazifesini görür, şehrin kolektif hafızasını inşa eder.

Geçmişin estetik mirası, edebiyatı ve felsefesi bu mekânlarda demlenir; kuşaktan kuşağa aktarılarak kentin kimliğine dönüşür. Bir kentin sakinleri, bu masaların etrafında yalnızca çay veya kahve tüketmez. Fikirleri, eleştirileri ve hayalleri paylaşarak ortak bir şehir kültürü üretir, hemşeri olur.

Bu mahfillerin şehre olan en büyük etkisi, bireyleri "şehirli" kılma gücüdür. Kamusal alanın bu sıcak adaları, farklı sosyal sınıflardan ve arka planlardan gelen insanları aynı sanatsal ya da fikri zeminde buluşturur. Buralar, modern hayatın getirdiği yabancılaşmaya ve yalnızlığa karşı birer sığınak gibidir. İnsanlar buralarda sadece birer "tüketici" değil, kentin kültürel üretimine katkı sunan birer "özne" haline gelirler. Kentsel dönüşümün ve tek tipleşmenin karşısındaki en güçlü direnç odaklarıdır buralar. Küresel markaların, zincir işletmelerin istila ettiği caddelerde kendine has kokuları, mimarisi ve insan dokularıyla ayakta kalan bir sahaf veya bağımsız bir sanat galerisi, o kentin özgünlük beratıdır. Bu odak noktaları yok olduğunda, şehir ruhunu kaybeder ve ruhsuz bir ticaret merkezine dönüşür.

Bugün şehirleri yaşanabilir, ilham verici ve hafıza sahibi kılan yegâne unsurların bu mahfiller olduğunu acaba seçtiğimiz ya da atadığımız kaç şehrül-emin biliyor hiç düşündünüz mü? Kaçının umurunda buralar? Oysa bu yönetimlerin de tıpkı şehir sakinleri gibi bu mekanları ticari birer işletme olarak değil, korunması gereken birer kültürel miras olarak görmesi gerekmektedir hem de çok geç olmadan.

Muğla’da bu konuda üstüne vazife olmadan bu işi yapan bir kuruluş ararsak bir memur sendikası olarak Türk Eğitim Sen için ayrı bir başlık atmamız gerekecektir. Sendikacılığı sadece maaş pazarlığından, toplu sözleşme masalarından ya da kuru bir bürokrasiden ibaret görmeyen; kazandığını üyelerine ve yaşadığı şehre kültür olarak geri verme sorumluluğuyla hareket eden Türk Eğitim Sen Muğla Şubesini bu yönüyle şehri yazarlarla buluşturan bir anlayışın sahibi, bütçesini ve enerjisini tabelacılığa değil; insana, kültüre ve geleceğe yatıran bir vizyonun adresi olarak da alkışlayabiliriz. Emine Işınsu Roman Ödülü sahibi Ülkü Demiray’ı, Türk Edebiyatının gelecek vaat eden kalemi Misli Baydoğan’ı, Türk Hikayeciliğinin yaşayan ustalarından Osman Çeviksoy’ u, Çocuk Edebiyatı denince yazdığı yüze yakın eserle enerjisine hayran bırakan Hasan Kallimci’ yi bu şehir, bu sendikanın gayretleriyle ağırladı, tanıdı.

Sendikalar, üyelerinin özlük haklarını savunan kapalı yapılar olarak algılanır ancak Türk Eğitim Sen. Muğla Şubesi, bu ezberi tamamen bozmuş durumda. Üyelerine sağladığı buna benzer kültürel katkılarla öğretmenlerin mesleki motivasyonunu zirveye taşırken, düzenlediği bu etkinliklerle şehrin kültürel çehresini de adeta yeniden şekillendiriyor, şehre bir entelektüel soluk, bir nefes alanı armağan ediyor.

Çok iyi biliyoruz ki, resmiyette sendika şubelerinin bütçeleri, genel merkezlerin çizdiği katı sınırlar ve kurallarla yönetilir. Bu sınırların içinde kalarak, her kuruşu kültüre, eğitime ve toplumsal faydaya dönüştürmek her yönetimin harcı da değildir. Bu, sadece bir bütçe yönetimi değil; bir vizyon, bir şehir sevdası ve memlekete karşı duyulan yüksek bir sorumluluk bilincidir. Sayfaları heyecanla çevrilen bir kitapta, bir öğretmenin gözündeki o entelektüel parıltıda emeği olmak hiç de azımsanacak bir katkı değil. Paranın satın alamayacağı o "kültürel aidiyeti" hem üyelerine hem de bu şehre hissettirdikleri için, sendikacılığa böylesine zarif bir vizyon katan tüm şube yönetimini, en başta değerli başkanları Sayın Mürsel Özata olmak üzere yürekten kutluyorum.

İyi ki varsınız.

Kültürle beslenen bu şehir, yarınlarda geleceğe daha bir umutla bakacaksa bunda sizin de payınız olduğunu unutmayacağız.