Spor; Beden ve zihin gelişimini sağlamak, sağlıklı kalmak ve yarışmak amacıyla belli kurallara göre yapılan fiziksel ve zihinsel hareketlerdir. Fiziksel faydalarının yanı sıra zihinsel stresi azaltarak ruh halini iyileştirir; uyku kalitesini artırır ve bireye disiplin katarak yaşam kalitesini yükseltir.

Bütün spor dalları faydalı olmakla beraber, genel sağlık, uzun ömür ve tüm vücut çalışması açısından yüzme, tempolu yürüyüş ve koşu , pilates ve yoga, duvar tenisi en çok önerilen sporlar arasındadır. Her sporun vücuda sağladığı etki farklıdır.

Yüzme: Tüm kasları aynı anda çalıştırır. Eklemlere yük bindirmez ve kalp sağlığını güçlendirir.

Tempolu yürüyüş ve koşu: Bağışıklık sistemini destekler. Yapılması en kolay ve kalp – damar sağlığını en çok koruyan aktivitelerdendir.

Pilates ve Yoga: Omurga sağlığını korur, esnekliği artırır ve merkez kaslarını güçlendirir.

Duvar Tenisi : Kalp ritmini yüksek tutar. Yoğun kalori yakımı sağlar ve refleksleri geliştirir.

Spor yaparken vücutta salınan endorfinler, mutluluk hormonu olarak bilinir. Egzersiz sırasında endorfin salgısı artar. Bu da doğal bir ağrı kesici etkisi yaratır ve ruh halinizi iyileştirir. Endorfin, stresin azaltılmasına yardımcı olur, kaygıyı azaltır ve genel mutluluk hissini artırır.

Peygamber efendimiz şöyle buyurmuştur.’’ Çocuklarınıza ok atmayı, ata binmeyi ve yüzmeyi öğretiniz.’’ Hz.Peygamber bizzat kendisi de yüzme öğrenmişti. Asr – ı saadet ( Hz. Muhammed’in peygamber olarak yaşayıp islamı tebliğ ettiği ve hayatta olduğu dönemi ifade eder. 610- 632 yılları) ‘ te yapılan sporlardan biri de koşulucuktu. Peygamberimiz (s.a.v.), koşu (atletizm), güreş, okçuluk, yüzme ve binicilik gibi fiziksel zindeliği sağlayan sporlar yapmış ve teşvik edilmiştir. Bizzat kendisinin de eşi Hz.Aişe ile koşu yarışı yaptığı, dönemin ünlü güreşçileriyle mücadele ettiği ve yüzme öğrendiği kaynaklarda yer almaktadır.

YAŞLILARDA SPOR

Dünya genelinde ve ülkemizde kronolojik olarak 65 yaş ve üzeri bireyler ‘’yaşlı’’ olarak kabul edilir. Bu evrede; 65-74 yaş arası ‘’ genç yaşlı ’’, 75-84 yaş arası ‘’ yaşlı ’’, ve 85 yaş ve üzeri ‘’ ileri yaşlı ’’ olarak guruplara ayrılır.

Yaşlılık sadece takvim yaşına bağlı değildir. Biyolojik, psikolojik ve sosyal faktörler de yaşlılık durumunu belirler. İlerleyen yaşla birlikte vücut fonksiyonlarında meydana gelen değişimlerle ilgilenen tıp dalına geriatri denir. Dünya Sağlık Örgütü ve Türkiye’de Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın yayınladığı Yaşlanma Vizyon Belgesi gibi resmi kaynaklarda da 65 yaş ve üzeri kişiler yaşlı olarak kabul edilir.

Yaşlılarda spor ve egzersiz; kas ve kemik kaybını önlemek, kalp sağlığını korumak ve dengeyi geliştirmek için yürüyüş, hafif direnç çalışmaları ve denge hareketleri şeklinde yapılmalıdır.

Sporun Faydaları

Kas gücü: Kas erimesini yavaşlatır, hatta durdurur ve vücudu güçlü tutar.

Kemik Sağlığı: Kemikleri sağlamlaştırır, ve erimeye (Osteoporoz) karşı direnç sağlar.

Kalp Sağlığı: Kalp hastalıkları riskini azaltır.

Düşme riski: Denge ve koordinasyon artarak düşme ve yaralanma ihtimali azalır.

Kronik Hastalıklar: Tansiyon, şeker vb. rahatsızlıklarını kontrol altında tutmaya yardım eder.

Uygun Egzersiz Türleri

Yürüyüş: Haftada 3-4 gün, günde 30 dk. tempolu yürüyüş , Eklem dostu en temel aerobik aktivitedir.

Esneme ve Denge hareketleri: Yoga, pilates, tek ayak üzerinde durma veya sandalye destekli denge hareketler.

Kuvvet çalışmaları: Kasları korumak için çok ağır olmayan ağırlıklar veya direnç bantları ile yapılan kol ve bacak egzersizleri.

Dikkat Edilecek Kurallar

Doktor Onayı: Spora başlamadan önce mutlaka doktora danışılarak, yavaş başlanmalı, süre ve tempo zamanla artırılmalıdır.

Su Tüketimi: Spor sırasında ve sonrasında bol su içilmeli, rahat kıyafetler giyilmelidir.

Ağrı, baş dönmesi veya nefes darlığı hissedildiğinde spor hemen durdurulmalıdır.

Sporun yaşlılığı geciktirdiğini kanıtlayan bilimsel birçok araştırmalar vardır. Yaşlı ve hareketsiz yaşayan kimseler spora başlamadan önce genel bir tıbbi muayeneden geçmelidir. Burada kalp-dolaşım sistemi, nörolojik inceleme, istirahat nabzı, kan basıncı, karbondioksit kullanımı ölçülmeli ve yaşı saptanmalıdır. Antremanlar yemekten 2-3 saat sonra, uykudan önce yapılmalıdır. Antremana başlamadan önce ısınma, bittikten sonra da aktif soğuma yapılmalıdır. Ağrı duyulduğunda, bulantı, baş dönmesi, fenalık hissedildiğinde, yüz soluklaştığında antreman kesilmelidir.

Yapılan spor bireyin kapasitesine uygun olmalı, birey aşırı yorulmadan sporu bitirmelidir.

Performans basamaklı olarak artırılmalı, program buna yönelik olmalı.

Bireyin spora istekli olması, başarıya ulaşmada önemli bir ilkedir.

Verimliği sınırlayan psikolojik faktörler azaltılmalı,

Dolaşım sistemini zorlayan hareketlere yer verilmemeli, kan basıncı yüksek olan yaşlılarda buna dikkat edilmelidir.

Spor zevk ile yapılmalı ve kolay olmalı. Yaşlıların da herkes gibi bazı spor dallarında yeteneğe sahip oldukları unutulmamalıdır.

Birey ne kadar yaşlı olursa ve ne kadar uzun süredir hareketsiz bir hayat yaşıyorsa o kadar düşük yüklenme ile antremanlara başlanmalı ve yüklenme basaklamalı artırılmalıdır.