Yaşadığımız çağda gerçekleşen dijitalleşme ve gelişen teknolojiler sayesinde eğitim materyallerine, geçmişe oranla çok daha kolay erişilmektedir. Öğrenciler, gerek okul ve sınıf içinde gerekse sosyal hayat ve ev ortamında bilgisayarları veya mobil cihazları aracılığıyla internet üzerinden eğitim materyallerine ulaşabilmekte, çevirim içi dersler alabilmekte ve interaktif uygulamalarla öğrenme deneyimlerini zenginleştirebilmektedirler. Dijitalleşme sayesinde öğrenciler; sınıf içi ve sınıf dışı öğrenme deneyimlerini artırabilmekte, öğrenme süreçlerini daha etkin hâle getirebilmektedirler. Bu olanaklar nedeni ile eğitim-öğretim süreçlerinde öğrencilerden beklentiler de değişmiştir. Artık öğrencilerden yalnızca temel eğitim bilgilerini bilmeleri değil; veri kaynaklarını organize edebilme, verimli iş birlikleri geliştirebilme, bilgi toplama, değerlendirme ve kullanabilme, internete erişim için bilgisayar ve dijital cihazları kullanma, kodlama yapabilme, yazılım geliştirebilme gibi yetkinliklere sahip olmaları beklenmektedir.

Çağın gerekleri ve değişen eğitim-öğretim ortamı, öğrencilerin tutum ve davranışlarında çeşitli değişim ve dönüşümlere neden olmuştur. Öğrenciler; internete bağımlı, teknolojik gelişmeleri yakından takip eden, cep telefonları ve sosyal paylaşım siteleri ile aracılığıyla etkileşim ve iletişimlerini kesintisiz sürdüren bireyler hâline gelmişlerdir. Web teknolojilerini kullanarak kendi verilerini yönetmeye, farklı kaynaklardan elde ettikleri bilgileri kendi bilgileriyle bütünleştirmeye ve bu bilgileri başkalarıyla paylaşmaya başlamışlardır. Yazılı metinler onlara sıkıcı gelmektedir. Genellikle resim, ses, animasyon ve video gibi çoklu ortam materyallerini kullanarak bilgi edinmeyi tercih etmektedirler. Bu tercihlerinin temel nedenleri hız, görsellik ve eğlencedir. Geleneksel eğitim ortamlarında uzun süre bir konuya odaklanamadıkları söylenebilir. Ancak oyun oynarken ya da kendileri ile ilgili bir etkinlik gerçekleştirirken odaklanma sorunu yaşamadıkları görülür. Genellikle kendi istekleri doğrultusunda çevrimiçi ortamlarda bağımsız öğrenmeyi tercih etmektedirler.

Konuşma, öğrenme, düşünme ve tüketme açısından oldukça hızlıdırlar. Bilişsel yetenekleri (akıl yürütme, problem çözme, bellek vb.), özgüvenleri ve birden fazla işi eşzamanlı olarak yürütebilme becerileri oldukça yükselmiştir. Temel iletişim biçimleri anlık mesajlaşmadır. Birbirleriyle; temsil gücü yüksek, kalıcı, iz bırakan, kolektif hafızaya yerleşik ifadeler (ikonik) kullanarak iletişim kurmaktadırlar. Hızlı, sabırsız ve beklemeye karşı tahammülsüzdürler. Hayatlarına ilişkin pek çok detayı sosyal medya aracılığıyla paylaştıkları için mahremiyet ve gizlilik konusunda duyarsızlaştıkları söylenebilir. Bu davranışlarına bağlı olarak utanma duygularının zayıfladığı, kıskançlık duygularının ise güçlendiği ifade edilebilir.

Böylesine bir değişim ve dönüşüm içinde olan çağımız öğrencileri için geleneksel eğitim yöntemleri artık yetersiz kalmaktadır. Ayrıca, olanak fazlalığının doğurduğu dikkat dağınıklığı, zihinsel odaklanmayı uzun süre sürdürememe, diğer kuşaklara göre otorite kavramına daha az önem verme gibi özellikler, bu çağın öğrencileri için farklı yönetim şekilleri uygulanması ve uygun eğitim modelleri geliştirilmesi gerektiğini göstermektedir.

Referanslar:

Günüç, S. (2011). Dijital Yerlilerde Çalışan Bellek ve Çoklu Görev. 5. Uluslararası Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Sempozyumu, 2224 Eylül, Fırat Üniversitesi.

Oyman N. & Orkun, Ş. & Turan, S. (2013). Eğitimde Yeni Bir Dönüşüm: Z Kuşağı. Marmara Üniversitesi - 8. Ulusal Eğitim Yönetimi Kongresi - Bildiri Özetleri. İstanbul.

Sanıyer, D. (2015). Z Kuşağı Nasıl Olacak?. Ulaştırma ve İletişim Dergisi, 80.

Sushkova, A., Bilyalova, A., Khairullina, D. ve Ziganshina, C. (2019). E-Learning Efficiency: Linguistic Subject Taught via Electronic Educational Resources. Advances in Intelligent Systems and Computing içinde (ss. 197–200).

Tonta, Y. (2009). Dijital Yerliler, Sosyal Ağlar ve Kütüphanelerin Geleceği. Türk Kütüphaneciliği, 23 (4).

Yıldız K., A. (2012). Sosyal Paylaşım Sitelerinin Dijital Yerlilerin Bilgi Edinme ve Mahremiyet Anlayışına Etkisi. Bilgi Dünyası, 13 (2).

Prof. Dr. Vural Hoşgörür

vuralhosgorur@gmail.com