Prof. Dr. Vural Hoşgörür

vuralhosgorur@gmail.com

Küreselleşme ve teknolojideki hızlı değişimin toplumları ve insan yaşamını dönüştürücü etkisi, 21. yüzyıl eğitiminde de önemli değişikliklere neden olmuştur. Bilgi çağının bireylerden beklediği “iletişim”, “eleştirel düşünme”, “iş birliği” ve “yaratıcılık” gibi yetkinliklerin öğrenilmesi ve etkin biçimde kullanılması gerekmektedir. Öğrencilere bu yetkinlikleri kazandırması gereken öğretmen, yalnızca bilgiyi aktarmakla kalmamalı; aynı zamanda öğrencilerin bu becerileri deneyimlemelerini de sağlamalıdır. Öğretmen, öğrencilerin birbirleriyle ve çevreleriyle etkili iletişim kurmalarına, farklı bakış açılarını değerlendirerek eleştirel düşünebilmelerine, bir problemi çözebilmek için iş birliği yapabilmelerine ve hayal dünyalarını geliştirerek yaratıcı bireyler olmalarına rehberlik etmek durumundadır. Günümüzde bilgi aktarımına dayalı eğitim anlayışı büyük ölçüde geride kalmıştır. Geçmişte bilgiyi merkeze alan eğitim anlayışı, artık yerini bilgilerin nasıl üretileceğini ve kullanılacağını esas alan bir eğitim anlayışına bırakmıştır.

İçinde yaşadığımız dijital çağda da öğretmenlik mesleğinin önemini hâlâ koruduğu söylenilebilir. Ancak, günümüzdeki bilimsel ve teknolojik gelişmelerle birlikte sınıf yönetiminde, öğretimde ve doğal olarak öğretmen davranışlarında bu güne kadar geçerli kabul edilen birçok anlayışın değiştiği ve kaçınılmaz bir dönüşüm yaşandığı söylenebilir. Bu dönüşüme bağlı olarak, eğitim ve öğretimin en önemli yapı taşı olan öğretmenlerin rollerinde de önemli değişiklikler meydana gelmiştir. Öğretmenin, rolü, her şeyi bilen ve öğreten kişi olmaktan çıkarak; öğrenen için danışmanlık yapan, yol gösteren ve daha deneyimli bir bakış açısıyla profesyonel destek sağlayan kişi rolüne evrilmiştir. Çağımızın öğrencilerine eğitim veren öğretmenler, onların ihtiyaçlarını karşılayabilmek için artık öğretim stratejilerini ve pedagojik yaklaşımlarını yeniden gözden geçirmek, öğretim sürecinde dijital ve öğrenci merkezli uygulamalara daha fazla yer vermek zorundadırlar.

Dijital çağda öğretmenler, öncelikle değişimin doğasını anlamak ve değişime uyum sağlamak durumundadır. Geleneksel sınıf yönetiminden farklı olarak öğretmenler, teknoloji ile zenginleştirilmiş öğrenme deneyimleri sunarak öğrencilerin ilgisini çekmek ve öğrenme isteklerini artırmak sorumluluğu taşımaktadır. Eğitimcilerin, dijital platformlar ve araçlar sayesinde öğrenci performansını izlemeleri, etkili geri bildirimlerde bulunmaları ve öğretimde kullanacakları yöntem, teknik, kural ve ilkeleri, kısacası yol haritalarını, değişen koşullara göre sürekli güncellemeleri gerekmektedir. Bu bağlamda, sınıf yönetimi daha analitik ve dinamik bir yapıya dönüşmüştür. Öğretmenler artık yalnızca içerik aktaran kişiler değil; aynı zamanda teknolojik yenilikleri eğitim sürecine uyarlayan, öğrencileri motive eden ve bireysel öğrenme stillerine yanıt veren ve esnek öğrenme ortamları oluşturan rehberler hâline gelmişlerdir.

Ancak günümüz öğrencileri teknolojinin ve internetin içine doğmuş dijital yerlilerdir. Onlara eğitim veren öğretmenlerin büyük kısmı ise teknolojiyi sonradan öğrenmiş ve bu nedenle gençlerin dünyasında dijital göçmen konumunda olan bireylerdir. Bu açıdan bakıldığında, hâlâ geçmiş bir dönemin dilini (dijital öncesi çağın dili) kullanmakta olan dijital göçmen konumundaki öğretmenlerin, yeni ve farklı bir dil konuşan günümüz öğrencilerine çağın gerektirdiği yetkinlikleri kazandırma çabaları hiç de kolay bir süreç değildir. Bu durum, öğretmenlerin problem çözme, eleştirel düşünme, iş birliği içinde çalışma, dijital okur-yazarlık gibi becerileri öğrencilerine kazandırabilecek öğrenme stratejilerini etkili biçimde kullanabilmeleri için mesleki gelişmelerini sürdürmelerini gerekli kılmaktadır. Bunun yanı sıra, bilgi çağının gerektirdiği teknolojik yeterliklere sahip olmak için çaba göstermeleri ve kendilerini çok yönlü geliştirmeleri bir zorunluluk hâline gelmiştir.

Referanslar:

Aydemir, D. (2023). Dijital Göçmen Öğretmenler, Dijital Yerli Öğrenciler ve Pandemi Döneminde Grafik Tasarım Alanındaki Temassız Eğitim Problemleri. Asya Studies-Academic Social Studies / Akademik Sosyal Araştırmalar, 7(24), 237-252.7

Fitria, H & Suminah, S. (2020). Role of Teachers in Digital Instructional Era. Journal of Social Work and Science Education. Volume 1 (1) E-ISSN: 2723-6919. https://doi.org/10.52690/jswse.v1i1.11

Robertson, S. (2020). Digital pedagogy for the 21st century educator. Handbook of Research on Innovative Pedagogies and Best Practices in Teacher Education (ss. 258-275). IGI Global.